De vergeten robots: waarom duizenden Pepper- en Zora-robots in de zorg wees zijn geworden
In een verzorgingshuis in Vlaanderen leidt een 140 centimeter hoge witte robot een stoelgymnastiekles. Ze heet Zora, maar onder de motorkap is ze een NAO of Pepper — hardware die het Franse/Japanse SoftBank Robotics ooit bouwde, aangestuurd door software van het Belgische bedrijf ZoraBots. Sinds de introductie zijn er wereldwijd meer dan duizend van dit soort robots verkocht aan zorginstellingen, en België geldt als het land met het meest uitgebreide gebruik van humanoid robots in de zorg ter wereld.
Het probleem: de hardware waar deze robots op draaien, bestaat niet meer. SoftBank Robotics stopte in juni 2021 definitief met de productie van Pepper — na zeven jaar en ongeveer 27.000 gebouwde exemplaren — vanwege tegenvallende verkoop en hoge operationele kosten. Een jaar later, in 2022, trok het bedrijf ook alle officiële onderdelen en technische documentatie terug. Sindsdien bestaat er geen enkele officiële ondersteuning meer: geen reserveonderdelen, geen software-updates, geen fabrieksgarantie. Wat overblijft, zijn community-repositories zoals pepper-open-source op GitHub — waardevol, maar geen vervanging voor een fabrikant die achter zijn product staat.
Een universitair probleem wordt een zorgprobleem
Onderzoekers waarschuwen inmiddels dat universiteiten met duizenden verouderde onderzoeksrobots blijven zitten die niemand meer kan onderhouden. Diezelfde dynamiek speelt zich af in de zorg, alleen is de inzet hier persoonlijker: een Zora-robot die niet meer opstart, is voor een dementerende bewoner een vertrouwd gezicht dat plotseling wegvalt. Voor een zorginstelling die flink heeft geïnvesteerd in zo'n robot, is een kapotte motor in een schouder of een gebarsten voetsensor geen kleinigheid — en de fabrikant neemt de telefoon niet meer op.
Dit is precies het scenario waar het recht op reparatie voor bedoeld is, en precies het scenario waar het (nog) niet voor geldt — Pepper en NAO staan niet op de Ecodesign-lijst, en zullen er ook niet snel op komen nu de fabrikant zelf is gestopt. Onafhankelijke reparatie is dan niet zomaar een alternatief, het is het enige alternatief. Wij bouwen dan ook aan expertise op precies dit type oudere servomotoren en behuizingen: niet omdat het de meest glamoureuze robots zijn die er zijn, maar omdat er mensen — cliënten, verzorgenden, kinderen in een klaslokaal — zijn die letterlijk op deze machines rekenen. Heeft jouw instelling een Zora, Pepper of NAO die aan vervanging toe leek, maar eigenlijk gewoon gerepareerd kan worden? Neem contact op.